5 Mart 2015 Perşembe

Bir Stimülan Olarak Kafein

Komaya girene alkol içmenin hiçbir yasal yaptırımı yokken, yarım mg alprazolam içeyim, şöyle güzel bir uyku çekeyim diyemiyorsunuz. Keş damgası yiyorsunuz.
Bazı şeyler gelenekselleşmiş. Sigara gibi, alkol gibi. Bunları yasaklayamıyorlar çünkü kullanmayan az neredeyse.
(ABD’deki Prohibition dönemi hariç..)
Belki bir amfetamin, bir kokain değil ama; kafein de iyi bir uyarıcı.
Kahvede, çayda olan var ya işte o.
Yıllardan beri kafein kullanılmasaydı bence şu an uyuşturucu madde kapsamında olurdu. Bu arada uyarıcılara da uyuşturucu diyorlar hukukla uğraşan sıkıcı amcalar, ona göre yani yanlış olmasın.
Mutfaktaki bütün çayı kahveyi toplasak gramlarca kafein çıkar. 500mg kafeinin, 50mg’lık efedrin tabletinden daha fazla uyarıcı etkinlik göstereceğini göz önünde bulundurursak, kesinlikle psikotrop madde kapsamına alınırdı. Misafirliğe gidince süt ikram edilirdi heralde.
(Yeri gelmişken, kafeinin 10 gramı aşan dozları yetişkinler için toksik dozdur. Medyan letal doz ise kiloya 192 miligramdır.)
Kafein etkilerini şu şekilde gösterir:
Ağız yoluyla alırız, ince bağırsaktan kana karışır. Kan-beyin bariyerini kolaylıkla geçip santral sinir sistemine ulaşır. Yapı olarak adenosin’e çok benzer olup, diğer bir deyişle adenosin’in çakmasıdır. Zavallı adenosin reseptörleri onu adenosin sanıp kabul eder. Yani kafein, adenosin reseptörlerine bağlanır; böylece o reseptörleri bloke etmiş olur. Çünkü kafeinin o reseptörlere bağlı olduğu süre içinde, adenosin dışarıda kalacak ve kendi reseptörüne bağlanamayacaktır. Bunun sonucunda da etkilerini gösteremeyecektir.
Peki nedir adenosinin etkileri?
Adenosin SA nodu yavaşlatarak kalp üzerinde bradikardik etki yapar. Ayrıca vazodilatasyon yoluyla hipotansiyon yapar. Bu etkilerinden dolayı tıpta ilaç olarak da kullanılır.
Ama bizim burada bahsettiğimiz şey, adenosinin SSS (Santral Sinir Sistemi) üzerindeki etkileri.  Beyinde uykuyu oluşturan, ateşleyen mekanizmalardan biridir adenosin. Yorgunluğa sebep olur, uykuya meyili arttırır, beyin aktivitesini yavaşlatır. Biz onun reseptörlerine sahtesini (kafein) yerleştirince dımdızlak kalır sinaptik aralıkta, etkilerini gösteremez.
Sonuç olarak kafein solunumu ve dolaşımı stimüle eder. Kan-beyin bariyerini geçebildiği için, kabaca beyni de stimüle eder. Daha hızlı düşünmeyi sağlar. Uykuya meyili azaltır. Pozitif psikotrop etki yapar.
Tüm bunlar kafeini yasal bir psikostimülan yapar. Ama herkes düzenli olarak kullandığı için doz artışı olmadıkça keskin etkiler göremezsiniz. Hiç kafein kullanmamış(?) bir adama büyük kupayla iki kupa çay içirirseniz yarım saat sonra "abi bana noluyo" der. Gece boyunca uyuyamaz, elleri titrer, anksiyete bile yaşayabilir.
Buraya daha yazacaklarım var. Şimdilik böyle kalsın. Hayatımın en vazgeçilmez item’lerinden olduğu için daha fazla açıklamayı hakediyor. :D

İsmail Tunç

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder